Introvert en hooggevoelig

Niet alleen over introversie bestaan een hoop misverstanden. Ook de term ‘hooggevoelig’ (HSP) roept bij veel mensen vragen op. Wat houdt hooggevoeligheid in? Ben ik zelf hooggevoelig? Kunnen alleen introverte mensen hooggevoelig zijn, of zijn er ook extraverte HSP’ers?

 

hsp hooggevoelig introvert extravert

 

Hooggevoelig: geen modeverschijnsel

Psycholoog Dr. Elaine Aron bedacht de term Hoog Sensitief Persoon (HSP) in 1991. Door onderzoek ontdekte ze dat bepaalde mensen (net als zijzelf) een gevoeliger zenuwstelsel hebben dan de meeste mensen. Geschat wordt dat ongeveer 20% van de bevolking hooggevoelig is.

Bezoek hier de website van Dr. Elaine Aron 

Hooggevoeligheid wordt vaak verward met verlegenheid, introversie, angst of onzekerheid. Het is niet iets waar je voor kiest: het is net zo aangeboren als de kleur van je haar. Het brein van een HSP’er werkt anders, waardoor de persoon zich meer bewust is van subtiele afwijkingen en in staat is informatie dieper te verwerken. Dit is ook de reden dat de HSP’er zich sneller overgestimuleerd en overprikkeld voelt – dit kan komen door geluiden, geuren, veel mensen, felle lichten of de emoties van de personen om hen heen. Ze raken vaak gestresst wanneer ze teveel dingen tegelijkertijd moeten doen en kunnen slecht tegen onrecht en geweld. Daarnaast zijn ze (meestal) grote liefhebbers van kunst, muziek, dieren en de natuur.

Doordat hooggevoeligheid niet altijd even serieus wordt genomen (‘het lijkt wel een modeverschijnsel’, of; weer een ‘labeltje’), ontwikkelen sommige HSP’ers een laag zelfbeeld (‘er is iets mis met mij’) en ervaren daardoor soms angst, hebben ze last van depressieve gedachten of lijden ze aan ernstige verlegenheid. Een hooggevoelig iemand die zichzelf kan zijn – en zichzelf toestaat om zichzelf te zijn – zal deze klachten niet ontwikkelen. Jezelf in een hokje stoppen is daarvoor niet nodig: het gaat erom dat jij weet wat je nodig hebt.

Zijn alle HSP’ers introvert?

Daar kunnen we simpel antwoord op geven: nee! Niet alle hooggevoelige mensen zijn introvert. Ongeveer 30% van de HSP’ers zijn extravert. Ze worden echter vaak niet herkend, omdat ze zulk extravert gedrag vertonen. Maar ook zij kunnen overprikkeld raken! Pas dus op met oordelen. “De HSP’er’ bestaat (net als ‘de introvert’) niet. Er worden zelfs 4 verschillende types onderscheiden, waarbinnen ook weer variaties bestaan, want geen mens is hetzelfde.

Dit zijn de verschillende types HSP

Introverte rustzoeker

Deze HSP’er is graag alleen. Ook wanneer hij of zij een activiteit onderneemt, gebeurt dit meestal in zijn of haar eentje, of met een vertrouwd persoon. Dit type houdt van rust, regelmaat en enige routine. Daarnaast zoek hij/zij graag de rust op, om zich vervolgens vooral bezig te houden met eigen gedachten, emoties en ideeën. Dit is ook direct de valkuil van dit type. Overprikkeling ontstaat wanneer deze gedachten en emoties teveel worden. Ook activiteiten met veel mensen kunnen al snel teveel eisen.

Extraverte Rustzoeker

Een type dat extra goed op zijn behoeften en persoonlijke grenzen moet letten. Aan de ene kant heeft deze persoon namelijk behoefte aan rust, regelmaat en routine, – terwijl hij aan de andere kant ook sterk naar buiten gericht is, op andermans uitingen. Deze tegenstelling kan tot spanningen leiden. Zo ontstaat overpikkeling wanneer dit type zich teveel begeeft tussen (of meedoet aan activiteiten met) andere mensen.

Introverte Sensatiezoeker

Veel uitdagende en verschillende activiteiten vindt dit type helemaal geweldig, maar dan liever wel in zijn eentje (of met z’n tweetjes). De afwisseling en nieuwe ervaringen worden meer gezocht  door emotionele ervaringen en het verkennen van nieuwe kunst, specifieke kennis over een bepaald onderwerp of bijvoorbeeld spiritualiteit. Overprikkeling ontstaat bij dit type vaak door een teveel aan gedachten,gevoelens of activiteiten. Onderprikkeling ligt op de loer wanneer deze introvert zichzelf teveel afremt in het zoeken naar nieuwe ervaringen.

Extraverte Sensatiezoeker

Een liefhebber van allerlei mensen, activiteiten en uitdagingen. Heeft een rijk sociaal leven (vertelt ook graag over zijn leven) en gaat maar door; want het is zo leuk! Het gevaar bij dit type zit ‘m in de ongeremdheid. Plots kan alle energie weg zijn en is dit type nergens meer toe in staat. De enige oplossing is op tijd afremmen, rust nemen en tot jezelf komen. Niet hoogsensitieve extraverte mensen hebben deze behoefte om alleen te zijn niet, omdat zij die vermoeidheid door overpikkeling niet ervaren. Wanneer dit type niets zou ondernemen (hij onderdrukt dan als het ware de neiging naar sensatie) bestaat de kans op onderprikkeling.

Bepaal zelf je ideale ‘prikkelniveau’

Wanneer je weet wat voor een type je bent, kun je beter analyseren waar voor jou het gevaar van overprikkeling in schuilt. Ook kun je een lusteloos, neerslachtig gevoel wellicht koppelen aan een periode waarin je een tekort aan prikkels hebt ontvangen. Door zelf meer de regie te nemen en te bepalen wat goed is voor jouw prikkelniveau, zul je merken dat je meer in balans bent en minder vaak over je grenzen gaat.

Meer lezen over hooggevoeligheid? We raden het boek ‘The High Sensitive Person’ van Dr. Elaine Aron aan. Dit boek is een klassieker op het gebied van hooggevoeligheid en bevat veel informatie, herkenbare verhalen en adviezen. Naast dit boek schreef zij ook boeken over het hooggevoelige kind en hooggevoelige mensen en de liefde.